صادق آئينه وند
179
ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )
بار به نيشابور آمد و به تدريس پرداخت . 3 ياقوت گفته است : خوارزمى صاحب اشعار و رسائل معروف از اهل خوارزم است . اصلش از طبرستان بود و بههمين جهت ملقب به طبرخزى شد . در كودكى از زادگاهش بيرون آمد ، بلاد را بگرديد و سيف الدّوله حمدان را ملاقات كرد و مدّتى در خدمت او بزيست . 4 شخصيّت علمى و ادبى خوارزمى ابن خلّكان گفته است : او در لغت و انساب ، پيشواى عصر خود بود ، مدّتى در شام ، در نواحى حلب بزيست . ثعالبى در يتيمة الدّهر گويد : او نابغهى دهر و درياى ادب و آگاه به نظم و نثر و داناى به ظرافت و فضل بود . بين فصاحت و بلاغت را جمع مىكرد ، از اخبار و وقايع ايام و ديوانهاى شعر عرب سخن مىآورده و كتابهاى لغت و نحو و شعر را تدريس مىكرده است . او از هرموضوع نادرى سخن مىگفت و در بيان ، مايهها و گوهرهاى گرانبها مىآورد . در تعريف و توصيف ادب گفتارش رسا بود و در نيكونگرى و آوردن عبارتهاى نمكين و آهنگ موزون و مهارت در بيان جدّ و شيرين گفتارى به گاه شوخى ، بر هرنيكوگو و خوشمحضرى ، برترى داشت . 5 حكايت شده است كه ابو بكر متوجه ارّجان شد و در نظر گرفت كه به حضور صاحب برسد به يكى از دربانهاى صاحب گفت : به صاحب بگو : يكى از ادباء نزد در است و اذن دخول مىخواهد . موقعىكه دربان اين موضوع را به صاحب خبر داد ، صاحب گفت : به وى بگو : من بر خود لازم نمودهام كه احدى از ادباء نزد من نيايد مگر اينكه تعداد بيست هزار شعر از اشعار عرب را حفظ كرده باشد . دربان برگشت و موضوع را براى ابو بكر شرح داد . ابو بكر گفت : به وى بگو ، اين مقدار از شعر مردان يا زنان ؟ صاحب گفت : اين ابو بكر خوارزمى است ، اذن دخول به وى بده ! وقتى ابو بكر داخل شد صاحب او را شناخت و بسيار مسرور گرديد . 6 سيوطى در طبقات از قول حاكم گفته است : او در حفظ لغت و شعر يگانهى عصر خود بود ، تا جايى كه قريحهى او از به خاطر سپردن محفوظاتش ناتوان مىنمود . 7